Tagbilaran Diocese Website

Nadungog sa Dios ang Agulo sa Kabus (cf. Exodus 5, 7-9)
(Concluding Statement of the CBCP on the Second National Rural Congress)

Ang kakabus naglukop sa atong nasud, ilabina sa kaumahan. Ang mga proyekto sa kaugmaran wala makatandog sa mga timawa nga halayo sa syudad. Sa pagkatinuod, dili masulbad ang kawad-on sa dakbayan kon kini dili masulbad sa kabanikahan. Busa kap-atan ka tuig human mahimo ang National Rural Congress of 1967, gihimo ang Second National Rural Congress aron pagpamati sa pagtuwaw sa mga alaot sa umahan. Kini gisundan sa dugang pang mga pagtuki, pulong-pulong, ug sabot-sabot sulod sa 2007 ug 2008.
Ang mga pakisayod mipalutaw sa tinuod nga hinungdan sa kakabus. Una niini mao ang kulang nga pagpatuman sa mga balaod o mga plano alang sa kauswagan ug katilingbanong kaangayan. Dili igo ang katinguhaan ug mga serbisyo labot niini. Ang korupsyon sulod sa gobiyerno daw dili masanta. Ang mga dagkong industriya sama sa mga pag-mina nakadaut sa kalikupan ingon man sa mga kabus nga nabuhi niini Sa laing bahin, nasayran nga ang mga kabus sa banika angay makaamgo sa ilang mga katungod ug katungdanan isip mga lungsuranon ug mga anak sa Diyos. Lima ka mga sektor ang mipadayag sa mga hagit nga ilang giatubang karon.
Gagmayng Mag-uuma ug Mag-uamana walay Yuta. Ang labing tin-aw nga gikinahanglan niini mao ang land reform. Human sa daghang pagtuki, natataw nga ang agrarian reform makatabang sa pagsulbad sa kakabus ug makahatag og kahigayonan sa kalamboan ug kaugmaran. Ang gagmayng mag-uuma nanginahanglan og irrigation o patubig sa banika, mga karsada ngadto sa merkado, mga sayon nga pahulam sa puhunan, ug mga maayong alagian sa pamaligya sa abot. Ang mga mag-uuma sa daghang dapit nahimong biktima tungod sa mga umahan nga gihimong pang-industriya aron paglikay sa land reform.
Mga Mangingisda. Nanawagan sila sa tukma nga pagpatuman sa Fisheries Code. Naglisud sila tungod sa mga pinugngan nga pangisda sa kadagatan sa lungsod, polusyon o pagkahugaw sa dagat, pangisda nga gidili sa balaod, ug mga pamaling sa dagkong mangingisda. Gikinahangian nila ang pagpasiugda sa malahutayong paggamit sa mga bahandi sa dagat sa suba, sapa, ug linaw, uban sa pagtukod og mga santwaryo o dangpanan sa gagmayng isda dun ang kinabuhing marine molipang ug molahutay.
Mga Lumad. Gipangayo nila ang pagpatuman sa nasandang balaod o batasan sa mga lumad, sumala sa Indigenous People’s Rights Act (IPRA). Ilhon unta ang mga hulga sa ilang kinabuhi tungod sa mga pag-mina (mining) ug pagpamutol sa kahoy, panagsangka sa mga rebelde ug sa mga sundalo, ug ang pagsulod sa mga dagkong kompaniya nga mosangpot sa pagpahawa kanila. Labaw sa tanan, giduso nila ang pagpalig-on sa National Commission of Indigenous People (NCIP) aron kini maoy mobarog sa katungod sa mga lumad, dili sa mga langyaw.
Kababayen-an sa Banika. Gikinahangian ang pagpanalipod sa kaayohan ug katungod sa kababayen-an ilabina diha sa pagpatunhay sa kabililhon sa banay ug sa moralidad. Ilang gipangayo sa pangagamhanan ang pag-atiman sa panginahanglan sa ka babayen-an ilabina sa mga isyu tali sa mga pasipala sulod aa panimolay (domestic violence), panginabuhi, panglawas, natural nga paagi sa pagplano sa banay, hustong pag-umol sa konsensiya bahin sa katungod sa kinabuhi, ug pagpaamgo sa anga-an sa ilang katungod ug sa mga tulonghaan, ang pag-lig-on sa mga programa sa pag-umol sa kinabuhing espirituwal, ug pagpanudlo sa mga mahinungdanong butang sa kinabuhi aron makab-ut nila ang kahingkod nga maalamon. Ilang gihangyo ang pagpalambo sa eskwela sa kolehiyo ug sa mga kurso nga vocational aron sa pagpangandam kanila sa panginabuhi o maayong pangita.
Mga Pangako sa Ka-Obispohan. Dinasig sa tingog sa mga timawa, ug giniyahan sa mga pagtulon-an sa Simbahan kabahin sa kaangayan, pagdapig sa kabus, ug paglaban sa kaayohan sa tanan, gihimo namo kining mosunod nga pangako:
1. Ipasiugda sa kaparian ug ka-obispohan ang mga kukabildo uban sa kabus aron pagpamati kanila diha sa parokya, diyosesis, rehiyon o sa nasudnon nga mga tigum.
2. Padak-an o pakusgan ang mga pakigsabot uban sa mga magbabalaud sa gotbyerno ug mga nagpatuman sa mga polisiya sa katilingbanong kaangayan sama sa gihimong sulat ngadto sa Kongreso bahin sa CARP.
3. Hatagan og kasarang ang katawhan pinaagi sa walay hunong nga pagpalambo sa Gagmayng Simbahanong Katilingban (GSK) ug uban pang pundok nga nakaamgo sa ilang katungod ug katungdanan aron magbinuligay ang tanan sa hiniusang kaugmaran subay sa banwag sa Ebanghelyo ni Cristo.
4. Dasigon ang mga laygo sa pagpadayon sa ilang kampanya batok sa mga pangilad o korupsyon sulod sa pangagamhanan ug sa pagbulig sa mga matarong nga opisyales sa pag-alagad sa katawhan diha sa tumang katin-aw ug kamatinud-anon.
5. Awhagon ang mga katukuran ug uban pang mga pundok sa Simbahan sa pagpatunhay sa kahiusahan, kaangayan, ug pag-inambitay alang sa labing kabus, ingon man sa pagpanalipod sa tanang kabuhatan sa Ginoo.
6. Sa katapusan, among paningkamutan ang pagmatuod sa misyon sa pagka-Simbahan sa Kabus - usa ka Simbahan nga nangako sa buhat sa tinibuok nga pagsangyaw; ingon man sa Katilingbanong Pagbag-o (Social Reform). Kini nagasukad sa panglantaw ni San Pablo nga naghisgot bahin sa “paghiusa sa tanang binuhat diha sa langit ug sa yuta ubos sa pagpangulo kang Cristo” (Ef 1:10).
Usa kita ka malaumong katawhan. Ang atong pagtuo nag-aghat kanato sa pagsalig sa atong Amahan nga maoy Ginoo sa Kasaysayan. Ang Iyang Gingharian moabut kon “magkahiusa ang gugma ug ang pagkamaunongon, maghagkanay ang katarong ug kalinaw (Salmo 85:11).
Uban sa atong pagtuo nga gihigugma ang kabus sa Ginoo, among gitugyan kining mga pangako ubos sa pag-amoma ug tultol ni Maria, ang Tighupay sa mga Masulob-on ug Inahan sa Paglaum.
Alang sa Pundok sa Ka-Obispohan sa Pilipinas (Catholic Bishops Conference of the Philippines).

Gitiman-an ni
+ Angel N. Lagdameo, DD
Arsobispo sa Jaro (Iloilo)
Pangulo sa BCBP

This entry was posted on Friday, February 13th, 2009 at 9:22 pm and is filed under Documentation.